(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.210. అధ్యాయః 210
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి నారదాయ శ్రీనారాయణోక్తస్య ప్రయాణకాలే శ్రీభగవదనుస్మృతిప్రకారస్య కథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

`యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-210-0x(6075)(73436)
పితామహ మహాప్రాజ్ఞ సర్వశాస్త్రవిశారద।
ప్రయాణకాలే కిం జప్యం మోక్షిభిస్తత్త్వచింతకైః॥ 12-210-1(73437)
కింను స్మరన్కురుశ్రేష్ఠ మరణే సముపస్థితే।
ప్రాప్నుయాత్పరమాం సిద్ధిం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్వతః॥ 12-210-2(73438)
భీష్మ ఉవాచ। 12-210-3x(6076)
త్వద్యుక్తశ్చ హితః సూక్ష్మ ఉక్తః ప్రశ్నస్త్వయాఽనఘ।
శృణుష్వావహితో రాజన్నారదేన పురా శ్రుతం॥ 12-210-3(73439)
శ్రీవత్సాంకం జగద్బీజమనంతం లోకసాక్షిణం।
పురా నారాయణం దేవం నారదః పర్యపృచ్ఛత॥ 12-210-4(73440)
అక్షరం పరమం బ్రహ్మ నిర్గుణం తమసః పరం।
ఆహుర్వైద్యం పరం ధామ బ్రహ్మాదికమలోద్భవం॥ 12-210-5(73441)
భగవన్భూతభవ్యేశ శ్రద్దధానైర్జితేంద్రియైః।
కథం భక్తైర్విచింత్యోసి యోగిభిర్మోక్షకాంక్షిభిః॥ 12-210-6(73442)
కింను జప్యం జపేన్నిత్యం కాల్యముత్థాయ మానవః।
స్మరేచ్చ ంరియమాణో వై విశేషేణ మహాద్యుతే॥ 12-210-7(73443)
కథం యుంజన్సమాధ్యాయేద్బ్రూహి తత్వం సనాతనం॥ 12-210-8(73444)
శ్రుత్వా చ నారదోక్తం తు దేవానామీశ్వరః స్వయం।
ప్రోవాచ భగవాన్విష్ణుర్నారదం వరదః ప్రభుః॥ 12-210-9(73445)
హంత తే కథయిష్యామి ఇమాం దివ్యామనుస్మృతిం।
యామధీత్య ప్రయాణే తు మద్భావయోపపద్యతే॥ 12-210-10(73446)
ఓంకారమగ్రతః కృత్వా మాం నమస్కృత్య నారద।
ఏకాగ్రః ప్రయతో భూత్వా ఇమం మంత్రముదీరయేత్॥ 12-210-11(73447)
ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయేతి॥ 12-210-12(73448)
ఇత్యుక్తో నారదః ప్రాహ ప్రాంజలిః ప్రణతః స్థితః।
సర్వదేవేశ్వరం విష్ణుం సర్వాత్మానం హరిం ప్రభుం॥ 12-210-13(73449)
నారద ఉవాచ। 12-210-14x(6077)
అవ్యయం శాశ్వతం దేవం ప్రభవం పురుషోత్తమం।
ప్రపద్యే ప్రాంజలిర్విష్ణుమక్షరం పరమం పదం॥ 12-210-14(73450)
పురాణం ప్రభవం విష్ణుమక్షయం లోకసాక్షిణం।
ప్రపద్యే పుండరీకాక్షమీశం భక్తానుకంపినం॥ 12-210-15(73451)
లోకనాథం సహస్రాక్షమద్భుతం పరదం పదం।
భగవంతం ప్రపన్నోఽస్మి భూతభవ్యభవత్ప్రభుం॥ 12-210-16(73452)
స్రష్టారం సర్వలోకానామనంతం సర్వతోముఖం।
పద్మనాభం హృషీకేశం ప్రపద్యే సత్యమచ్యుతం॥ 12-210-17(73453)
హిరణ్యగర్భమమృతం భూగర్భం పరతః పరం।
ప్రభోః ప్రభుమనాద్యంతం ప్రపద్యే తం రవిప్రభం॥ 12-210-18(73454)
సహస్రశీర్షం పురుషం మహర్షి తత్వభావనం।
ప్రపద్యే సూక్ష్మమచలం వరేణ్యమభయప్రదం॥ 12-210-19(73455)
నారాయణం పురాణర్షి యోగాత్మానం సనాతనం।
సంస్థానం సర్వతత్వానాం ప్రపద్యే ధ్రువమీశ్వరం॥ 12-210-20(73456)
యః ప్రభుః సర్వభూతానాం యేన సర్వమిదం తతం।
పరావరగురుర్విష్ణుః స మే దేవః ప్రసీదతు॥ 12-210-21(73457)
యస్మాదుత్పద్యతే బ్రహ్మా పద్మయోనిః సనాతనః।
బ్రహ్మయోనిర్హి విశ్వాత్మా స మే విష్ణుః ప్రసీదతు॥ 12-210-22(73458)
యః పురా ప్రలయే ప్రాప్తే నష్టే స్థావరజంగమే।
బ్రహ్మాదిషు ప్రలీనేషు నష్టే లోకపరావరే॥ 12-210-23(73459)
ఆభూతసంప్లవే చైవ ప్రలీనేఽప్రాకృతో మహాన్।
ఏకస్తిష్ఠతి విశ్వాత్మా స మే విష్ణుః ప్రసీదతు॥ 12-210-24(73460)
చతుర్భిశ్చ చతుర్భిశ్చ ద్వాభ్యాం పంచభిరేవ చ।
హుయతే చ పునర్ద్వాభ్యాం స మే విష్ణుః ప్రసీదతు॥ 12-210-25(73461)
పర్జన్యః పృథివీ సస్యం కాలో ధర్మః క్రియాక్రియే।
గుణాకరః స మే బభ్రుర్వాసుదేవః ప్రసీదతు॥ 12-210-26(73462)
అగ్నీషోమార్కతారాణాం బ్రహ్మరుద్రేంద్రయోగినాం।
యస్తేజయతి తేజాంసి స మే విష్ణుః ప్రసీదతు॥ 12-210-27(73463)
యోగావాస నమస్తుభ్యం సర్వావాస వరప్రద।
యజ్ఞగర్భ హిరణ్యాంగం పంచయజ్ఞ నమోస్తు తే॥ 12-210-28(73464)
చతుర్మూర్తే పరం ధామ లక్ష్ంయావాస పరార్చిత।
సర్వావాస నమస్తేఽస్తు వాసుదేవ ప్రధానకృత్॥ 12-210-29(73465)
అజస్త్వనామయః పంథా హ్యమూర్తిర్విశ్వమూర్తిధృత్।
వికర్తః పంచకాజ్ఞ నమస్తే జ్ఞానసాగర॥ 12-210-30(73466)
అవ్యక్తాద్వ్యక్తముత్పన్నమవ్యక్తాద్యః పరోఽక్షరః।
యస్మాత్పరతరం నాస్తి తమస్మి శరణం గతః॥ 12-210-31(73467)
న ప్రధానో న చ మహాన్పురుషశ్చేతనో హ్యజః।
అనయోర్యః పరతరస్తమస్మి శరణం గతః॥ 12-210-32(73468)
చింతయంతో హి యం నిత్యం బ్రహ్మేశానాదయః ప్రభుం।
నిశ్చయం నాధిగచ్ఛంతి తమస్మి శరణం గతః॥ 12-210-33(73469)
జితేంద్రియా మహాత్మానో జ్ఞానధ్యానపరాయణాః।
యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తమస్మి శరణం గతః॥ 12-210-34(73470)
ఏకాంశేన జగత్సర్వమవష్టభ్య విభుః స్థితః।
అగ్రాహ్యం నిర్గుణం నిత్యం తమస్మి శరణం గతః॥ 12-210-35(73471)
సోమార్కాగ్నిమయం తేజో యా చ తారమయీ ద్యుతిః।
దివి సంజాయతే యోఽయం స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-36(73472)
గుణాదిర్నిర్గుణశ్చాద్యో లక్ష్మీవాంశ్చేతనో హ్యజః।
సూక్ష్మః సర్వగతో యోగీ స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-37(73473)
సాంఖ్యయోగాశ్చ యే చాన్యే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః।
యం విదిత్వా విముచ్యంతే స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-38(73474)
అవ్యక్తః సమధిష్ఠాతా అచింత్యః సదసత్పరః।
అస్థితిః ప్రకృతిశ్రేష్ఠః స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-39(73475)
క్షేత్రజ్ఞః పంచధా భుంక్తే ప్రకృతిం పంచభిర్ముఖైః।
మహాన్గుణాంశ్చ యో భుంక్తే స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-40(73476)
సూర్యమధ్యే స్థితః సోమస్తస్య మధ్యే చ యా స్థితా।
భూతబాహ్యా చ యా దీప్తిః స మహాత్మా ప్రసీదతు॥ 12-210-41(73477)
నమస్తే సర్వతః సర్వం సర్వతోక్షిశిరోముఖ।
నిర్వికార నమస్తేఽస్తు సాక్షీ క్షేత్రధ్రువస్థితిః॥ 12-210-42(73478)
అతీంద్రియ నమస్తుభ్యం లింగైర్వ్యక్తైర్న మీయసే।
యే చ త్వాం నాభిజానంతి సంసారే సంసరంతి తే॥ 12-210-43(73479)
కామక్రోధవినిర్ముక్తా రాగద్వేషవివర్జితాః।
మాన్యభక్తా విజానంతి న పునర్భవకా ద్విజాః॥ 12-210-44(73480)
ఏకాంతినో హి నిర్ద్వంద్వా నిరాశీఃకర్మకారిణః।
జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణస్త్వాం విశంతి విచింతకాః॥ 12-210-45(73481)
అశరీరం శరీరస్థం సమం సర్వేషు దేహిషు।
పుణ్యపాపవినిర్ముక్తా భక్తాస్త్వాం ప్రావిశంత్యుత॥ 12-210-46(73482)
అవ్యక్తం బుద్ధ్యహంకారమనోభూతేంద్రియాణి చ।
త్వయి తాని చ తేషు త్వం న తేషు త్వం న తే త్వయి॥ 12-210-47(73483)
ఏకత్వాన్యత్వనానాత్వం యే విదుర్యాంతి తే పరం।
సమోసి సర్వభూతేషు న తే ద్వేష్యోస్తి న ప్రియః॥ 12-210-48(73484)
సమత్వమభికాంక్షేఽహం భక్త్యా వై నాన్యచేతసా।
చరాచరమిదం సర్వం భూతగ్రామం చతుర్విధం।
త్వయా త్వయ్యేవ తత్ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ॥ 12-210-49(73485)
స్రష్టా భోక్తాసి కూటస్థో హ్యతత్వం తత్వసంజ్ఞికః।
అకర్తా హేతురచలః పృథగాత్మన్యవస్థితః॥ 12-210-50(73486)
న తే భూతేషు సంయోగో భూతతత్వగుణాధికః।
అహంకారేణ బుద్ధ్యా వా న తే యోగస్త్రిభిర్గుణైః॥ 12-210-51(73487)
న మోక్షధర్మో వా న త్వం నారంభో జన్మ వా పునః।
జరామరణమోక్షార్థం త్వాం ప్రపన్నోస్మి సర్వగ॥ 12-210-52(73488)
ఈశ్వరోసి జగన్నాథ తతః పరమ ఉచ్యసే।
భక్తానాం యద్ధితం దేవ తద్ధ్యాహి త్రిదశేశ్వర॥ 12-210-53(73489)
విషయైరింద్రియైర్వాఽపి న మే భూయః సమాగమః।
పృథివీం యాతు గంధో వై రసం యాతు జలం తథా॥ 12-210-54(73490)
తేజో హుతాశనం యాతు స్పర్శో యాతు చ మారుతం।
శ్రోత్రమాకాశమప్యేతు మనో వైకారికం పునః॥ 12-210-55(73491)
ఇంద్రియాణ్యపి సంయాంతు స్వాసుస్వాసు చ యోనిషు।
పృథివీ యాతు సలిలమాపోగ్నిమనలోఽనిలం॥ 12-210-56(73492)
వాయురాకాశమప్యేతు మనశ్చాకాశ ఏవ చ।
అహంకారం మనో యాతు మోహనం సర్వదేహినాం॥ 12-210-57(73493)
అహంకారస్తతో బుద్ధిం బుద్ధిరవ్యక్తమచ్యుత॥ 12-210-58(73494)
ప్రధానే ప్రకృతిం యాతే గుణసాంయే వ్యవస్థితే।
వియోగః సర్వకరణైర్గుణైర్భూతైశ్చ మే భవేత్॥ 12-210-59(73495)
నిష్కేవలం పదం తాత కాంక్షేఽహం పరమం తవ।
ఏకీభావస్త్వయా మేఽస్తు న మే జన్మ భవేత్పునః॥ 12-210-60(73496)
త్వద్బుద్ధిస్త్వద్గతప్రాణస్త్వద్భక్తిస్త్వత్పరాయణః।
త్వామేవాహం స్మరిష్యామి మరణే పర్యుపస్థితే॥ 12-210-61(73497)
పూర్వదేహకృతా యే తు వ్యాధయః ప్రవిశంతు మాం।
అర్దయంతు చ దుఃఖాని ఋణం మే ప్రవిముంచతు॥ 12-210-62(73498)
అనుధ్యాతోఽసి దేవేశ న మే జన్మ భవేత్పునః।
తస్మాద్బ్రవీమి కర్మాణి ఋణం మే న భవేదితి॥ 12-210-63(73499)
నోపతిష్ఠంతు మాం సర్వే వ్యాధయః పూర్వసంచితాః।
అనృణో గంతుమిచ్ఛామి తద్విష్ణోః పరమం పదం॥ 12-210-64(73500)
శ్రీభగవానువాచ। 12-210-65x(6078)
అహం భగవతస్తస్య మమ చాసౌ సనాతనః।
తస్యాహం న ప్రణశ్యాసి స చ మే న ప్రణశ్యతి॥ 12-210-65(73501)
కర్మేంద్రియామి సంయంయ పంచ బుద్ధీంద్రియాణి చ।
దశేంద్రియాణి మనసి అహంకారే తథా మనః॥ 12-210-66(73502)
అహంకారం తథా బుద్ధౌ బుద్ధిమాత్మని యోజయేత్।
యతబుద్ధీంద్రియః పశ్యేద్బుద్ధ్యా బుద్ధ్యేత్పరాత్పం॥ 12-210-67(73503)
మమాయమితి యస్యాహం యేన సర్వమిదం తతతం।
తతో బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా లభతే న పునర్భవం॥ 12-210-68(73504)
మరణే సమనుప్రాప్తే యశ్చైవం మామనుస్మరేత్।
అపి పాపసమాచారః స యాతి పరమాం గతిం॥ 12-210-69(73505)
ఓం నమో భగవతే తస్మై దేహినాం పరమాత్మనే।
నారాయణాయ భక్తానామేకనిష్ఠాయ శాశ్వతే॥ 12-210-70(73506)
ఇమామనుస్మృతిం దివ్యాం వైష్ణవీం సుసమాహితః।
స్వపన్విబుద్ధశ్చ పఠేద్యత్ర తత్ర సమభ్యసేత్॥ 12-210-71(73507)
పౌర్ణమాస్యామమావాస్యాం ద్వాదశ్యాం చ విశేషతః।
శ్రావయేచ్ఛ్రద్దధానాంశ్చ మద్భక్తాంశ్చ విశేషతః॥ 12-210-72(73508)
యద్యహంకారమాశ్రిత్య యజ్ఞదానతపః క్రియాః।
కుర్వంస్తత్ఫలమాప్నోతి పునరావర్తనం న తు॥ 12-210-73(73509)
అభ్యర్చయన్పితౄందేవాన్పఠంజుహ్వన్యలిం దదత్।
జ్వలన్నగ్నిం స్మరేద్యో మాం స యాతి పరమాం గతిం॥ 12-210-74(73510)
యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని శరీరిణాం।
యజ్ఞం దానం తపస్తస్మాత్కుర్యాదాశీర్వివర్జితః॥ 12-210-75(73511)
నమ ఇత్యేవ యో బ్రూయాన్మద్భక్తః శ్రద్ధయాన్వితః।
తస్యాక్షయో భవేల్లోకః శ్వపాకస్యాపి నారద॥ 12-210-76(73512)
కిం పునర్యే యజంతే మాం సాధకా విధిపూర్వకం।
శ్రద్ధావంతో యతాత్మానస్తే మాం యాంతి మదాశ్రితాః॥ 12-210-77(73513)
కర్మాణ్యాద్యంతవంతీహ మద్భక్తోఽమృతమశ్నుతే।
మామేవ తస్మాద్దేవర్షే ధ్యాహి నిత్యమతంద్రితః।
అవాప్స్యసి తతః సిద్ధిం ద్రక్ష్యస్యేవ పదం మమ॥ 12-210-78(73514)
అజ్ఞానినే చ యో జ్ఞానం దద్యాద్ధర్మోపదేశనం।
కృత్స్నాం వా పృథివీం దద్యాత్తేన తుల్యం న తత్ఫలం॥ 12-210-79(73515)
తస్మాత్ప్రేదయం సాధుభ్యో జన్మబంధభయాపహం।
ఏవం దత్త్వా నరశ్రేష్ఠ శ్రేయో వీర్యం చ విందతి॥ 12-210-80(73516)
అశ్వమేధసహస్రాణాం సహస్రం యః సమాచరేత్।
నాసౌ పదమవాప్నోతి మద్భక్తైర్యదవాప్యతే॥ 12-210-81(73517)
భీష్మ ఉవాచ। 12-210-82x(6079)
ఏవం పృష్టః పురా తేన నారదేన సురర్షిణా।
యదువాచ తదాఽసౌ భో తదుక్తం తవ సువ్రత॥ 12-210-82(73518)
త్వమప్యేకమనా భూత్వా ధ్యాహి జ్ఞేయం గుణాతిగం।
భజస్వ సర్వభావేన పరమాత్మానమవ్యయం॥ 12-210-83(73519)
శ్రుత్వైతన్నారదో వాక్యం దివ్యం నారాయణేరితం।
అత్యంతభక్తిమాందేవ ఏకాంతత్వముపేయివాన్॥ 12-210-84(73520)
నారాయణమృషిం దేవం దశవర్షాణ్యనన్యభాక్।
ఇదం జపన్వై ప్రాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమం పదం॥ 12-210-85(73521)
కిం తస్య బహుభిర్మంత్రైర్భక్తిర్యస్య జనార్దనే।
నమో నారాయణాయేతి మంత్రః సర్వార్థసాధకః॥ 12-210-86(73522)
ఇమాం రహస్యాం పరమామనుస్మృతి
మధీత్య బుద్ధిం లభతే చ నైష్ఠికీం।
విహాయ దుఃఖాన్యవముచ్య సంకటా
త్స వీతరాగో విగతజ్వరః సుఖీ॥ ॥ 12-210-87(73523)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి దశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 210॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-210-1 శ్రుత్వా తస్య తు దేవర్షేర్వాక్యం వాచస్పతిః స్వయమితి థ. పాఠః॥ 12-210-14 అవ్యక్తం శాశ్వతం దేవమి ట.థ. పాఠః॥ 12-210-15 పురాణం ప్రభవం నిత్యమితి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-30 త్రికర్తః పంచకాలజ్ఞేతి ట.థ. పాఠః॥ 12-210-44 న పునర్మారకా ద్విజా ఇతి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-46 త్వాం విశంతి వినిశ్చితా ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-210-52 న మే ధర్మో హ్యధర్మో వేతి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-54 పృథివీం యాతు మే ఘ్రాణం యాతు మే రసనం జలం। రూపం హుతాశనం యాతు ఇతి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-60 నిష్కేవలం వరం దేవేతి ధ. పాఠః॥ 12-210-74 జపన్భిన్నం స్మరేదితి ధ. పాఠః॥ 12-210-78 మద్భక్తో నాంతమశ్నుత ఇతి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-82 యదువాచ తదా శంభురితి ట. థ. పాఠః॥ 12-210-87 స వీతరాగో విచరేదిమాం మహీం। ఇతి ట. థ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.